Ekonomska i politička integracija između država članica Evropske unije znači da ove zemlje moraju donijeti zajedničke odluke o brojnim pitanjima. One su morale razviti, prije svega, zajedničku politiku u mnogim poljima – od poljoprivrede do kulture, od potrošačke politike do konkurencije, od pitanja zaštite okoline i izvora energije do transporta i trgovine. Na samom početku, fokus je bio usmjeren na zajedničku ekonomsku politiku kada je riječ o uglju i čeliku i na agrarnu politiku. Druge politike su donošene vremenom i u skadu sa konkretnom potrebom.

Danas je veoma teško govoriti o kreiranju politika država članica EU izolovano od “Brisela”. Mali broj pitanja je izuzet od aktivnosti EU - gotovo polovina zakonodavne aktivnosti (čak do 80%) država članica je u nekoj vezi sa EU. Ipak, uloga EU ne smije biti precjenjena, riječ je samo o odabranim politikama – najviše one koje imaju vezu sa jedinstvenim tržištem.

Ključna obilježja politika EU su: manji budžet za aktivnosti i politike , oslanjanje na snagu prava u sprovodjenju politika, udaljenost između onih koji kreiraju politike i onih koji ih sprovode . EU usvaja odluke, ali je pravi uticaj oblikovan nacionalnim sistemima upravljanja. Naime, države su te koje imaju monopol u izvršavanju odluka, što, s druge strane, kontrolišu organi Unije.

Glavni učesnici kreiranja politika EU su njeni organi: Komisija, Savjet, EP, Sud pravde, Evropski savjet, ECB. Naravno, oni nisu izolovani u procesu odlučivanja, već su povezani sa prestonicama i regionima država članica – subnacionalni i nacionalni uticaj, kao i sa drugim međunarodnim organizacijama – međunarodni uticaj.

Nadležnosti u kreiranju politika

Različiti vidovi ovlaštenja odredjeni su prema Ugovorima – definiše se primarna nadležnost za djelovanje u određenoj oblasti. Postoji podjela po sljedećim kategorijama nadležnosti:

  • Isključiva nadležnost EU– spoljna trgovina, monetarna politika, carine, ribarstvo

  • Podjeljena nadležnost- zaštita životne sredine, zaštita potrošača, pomoć za razvoj, politika transporta, vize, azil i imigracija

  • Nadležnost država članica– obrazovanje, kultura, zapošljavanje, javno zdravlje, istraživanje, socijalna politika, CFSP

Vrste zajedničkih politika EU

  • Politike izgradnje jedinstvenog tržišta jesu politike konkurencije, trgovine i ekomomska i monetarna unija. Primarnost ekonomske integracije , na čijim temeljima je i nastala Evropska unija, stavlja ove politike u središte djelovanja EU. U ovim politikama smatra se da EU ima ekskluzivna ovlaštenja - ali ne i apsolutna.

  • Politike podrške i održavanja tržišta, ali i smanjenja njegovog negativnog uticaja nastoje da nadomjeste i troškove koje imaju posebno osjetljive grupe, a koji su rezultat kreiranja tržišta . Ove politike predstavljaju pokušaj usmjeravanja i ograničavanja samog tržišta, te smanjenje nejednakosti. U ove politike spadaju poljoprivredna, koheziona, socijalna politika i zaštita životne sredine.

  • Netržišne politike EU su Zajednička spoljna i bezbednosna politika (CFSP), Policijska i pravosudna saradnja u krivičnim stvarima (Pravda, sloboda, bezbednost) i Politika proširenja EU. Ove politike ne proizvode obavezujuće odluke.

Klasifikacija na osnovu sadržine politike

  • Politike koje se odnose na gradjane: prava gradjana i participacija; informaciona, audiovizuelna i kulturna; zaštita potrošača

  • Horizontalne politike: politika regionalnog razvoja, poreska, politika konkurencije, politika zaštite životne sredine

  • Sektorske politike: industrijska i preduzetnička politika; istraživanje i tehnologija; energetika; poljoprivreda; ribarstvo

  • Spoljne politike: trgovinska politika, pomoć za razvoj; spoljni odnosi.


   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

privredna kretanja

sajmovi b

pruga